Living Lab Bestuivers Zeeland

In de Provincie Zeeland is CLM Onderzoek en Advies bezig om met akkerbouwers, fruittelers en verschillende gebiedspartijen een Living Lab op te zetten om gezamenlijk strategieën te ontwikkelen om bestuivers te behouden en te bevorderen.

In Zeeland worden al veel goede initiatieven genomen om de biodiversiteit in het landelijk gebied te versterken. In het Living Lab zal worden geprobeerd om daar zoveel mogelijk bij aan te sluiten en op voort te bouwen, terwijl ook gezamenlijk kansen zullen worden verkend om in de Zeeuwse landbouw en in het Zeeuwse landschap meer bruggen te bouwen voor bestuivers.

Vier thema’s

De inzet is om te gaan werken aan vier thema’s: duurzame teelt van vlas en andere bloeiende gewassen, bestuivers in vlas en fruit, samenhang voor bestuivers in het landschap, waardering van bestuivers.

Duurzame teelt van vlas en andere bloeiende gewassen

Vanuit het project is gevraagd om in ieder geval een focus te leggen op een biobased gewas. De keuze viel op vlas: dit gewas is vanouds veel geteeld in Zeeland; tegenwoordig wordt het in toenemende mate ingepast in het bouwplan als rustgewas. Door de diepe beworteling – tot wel 1.20 meter diep – heeft vlas een gunstig effect op de bodemstructuur en biedt het rust aan de bodem tussen intensieve teelten van rooivruchten als aardappelen en suikerbieten. Bovendien is het een veelzijdig gewas met talloze gebruiksmogelijkheden (o.a. textiel, bouwmaterialen, zaadvermeerdering en, lijnzaadolie).

Vlas en andere bloeiende gewassen zijn vooral waardevol voor bestuivers als ze duurzaam kunnen worden geteeld, het liefst zonder middelen die negatieve effecten op bestuivers en natuurlijke plaagbestrijders kunnen hebben. In het Living Lab zal samen met akkerbouwers en fruittelers worden geïnventariseerd met welke ziekten en plagen zij te maken hebben en hoe zij ermee omgaan om zo samen strategieën te bedenken om de teelt van bloeiende gewassen verder te verduurzamen.

Bestuivers in vlas en fruit

Bij voldoende deelname van vlastelers en fruittelers, zullen in 2026 bestuivers worden geteld op vlas- en fruitpercelen. Op die manier wordt kennis verkregen niet alleen over de soorten bestuivers die de bloemen van het vlas en het fruit bezoeken, maar ook over de bloemen die deze bestuivers vóór die tijd hebben bezocht. Zo krijgen we meer inzicht in hoe bestuivers, als wilde bijen, hommels, zweefvliegen, dag- en nachtvlinders, gebruik maken van het bloemaanbod in het landschap. Ook komen we meer te weten over specifieke relaties tussen plantensoorten (gewassen en wilde flora) en soorten bestuivers.

Samenhang voor bestuivers in het landschap

Voor bestuivers is het belangrijk dat er in de hele periode dat ze actief zijn voldoende bloemaanbod is en ook het juiste aanbod, aangezien sommige bestuivers meer of minder kieskeurig zijn en bijvoorbeeld alleen op vlinderbloemigen of lipbloemen vliegen. Ook is het essentieel dat het bloemaanbod bereikbaar is. Daarvoor is samenhang in het landschap nodig. In het Living Lab zal CLM samen met akkerbouwers, fruittelers en uiteenlopende gebiedspartijen inventariseren welke initiatieven voor bestuivers al worden genomen en welke bruggen aanvullend kunnen worden gebouwd om de leefomgeving voor bestuivers in het Zeeuwse landschap te verbeteren. Naast bloeiende gewassen in de Zeeuwse landbouw kunnen er in het Zeeuwse landschap mogelijk nog meer bruggen worden gebouwd, bijvoorbeeld in de vorm van akkerranden, keverbanken, kruidenrijke bermen, natuurvriendelijke oevers en biodiverse dijken. Bij het bouwen van zulke bruggen – in aansluiting op bestaande initiatieven – is behalve bloemaanbod ook de structuur van de vegetatie een aandachtspunt.

Waardering van bestuivers

Om samen strategieën te bedenken om bestuivers te behouden en te bevorderen, en om mogelijk samen ook al nieuwe bruggen te bouwen, is het van belang om bestuivers te waarderen. Maar hoeveel waarde hechten we eigenlijk aan bestuivers? In hoeverre ervaren we zelf de nadelen van de zorgwekkende achteruitgang van bestuivers? Gaan we de bestuivers missen als ze verder in aantal en diversiteit achteruitgaan? In het Living Lab onderzoeken we met elkaar de economische en maatschappelijke waardering van bestuivers en bespreken we de domino-effecten die optreden of zich kunnen gaan voordoen bij een verder verlies van bestuiverpopulaties.

---

Voor meer informatie over het Butterfly-project en het Living Lab Bestuivers Zeeland:

---